Een Nijmeegs onderzoek wijst uit dat dialectsprekers gemiddeld genomen enige achterstand hebben op ABN-sprekers. Hoe zit dat?

Volgens de Nijmeegse onderzoeker Gerbert Kraaijkamp presteren dialectsprekers slechter in onderwijs en op de arbeidsmarkt. De Nijmeegse onderzoeker weet dat zijn boodschap niet lekker valt bij de 36 procent van de jonge Nederlanders met een accent. "Het is geen kwestie van dommer of slimmer zijn. Ook doe ik geen uitspraken over of dialect minderwaardig is aan het Standaardnederlands", wil hij bij voorbaat (in keurig ABN) zeggen. "De statistiek is echter helder."

Lagere status
Kraaijkamp vergeleek uitgebreide vragenlijsten van 3300 mensen op het spreken van dialect; thuis, op school en met vrienden. Uit deze steekproef kwam naar voren dat Nederlanders die met een streektaal zijn opgegroeid gemiddeld een jaar minder opleiding volgen. Hun eerste baan heeft een lagere status dan die van ABN-sprekenden. Dat dit effect in de verdere levensloop doorwerkt, is te zien aan de eveneens relatief lagere status van de baan die ze op het moment van het interview hebben.

Dommer?
Een verklaring voor de negatieve sociale consequenties zoekt de hoofddocent in de 'wederzijdse attitudes' van de dialectsprekende leerling cq werknemer en de ABN-pratende docent cq werkgever. "Uit onderzoek blijkt dat leraren die zelf accentloos praten, dialectsprekende leerlingen als dommer zien en lager beoordelen. De thuistaal sluit eenvoudig niet aan wat op school van de kinderen wordt verwacht."

De dialectspreker zelf voelt ook een taalafstand. "Die zal zich minder snel thuis voelen in een omgeving waar hoofdzakelijk ABN wordt gesproken, zoals in het hoger onderwijs en in het hogere management. Het kost ze meer moeite aansluiting te vinden met de dominante cultuur."
 

Niet onontkombaar
Dat betekent overigens niet dat achterstand een onontkoombaar lot is. Zeker met laaggeschoold werk maakt het niet zoveel uit. "Als je naar plaatsen moet waar ze anders praten, dan pas wordt het een nadeel."
Ondertussen zijn wel gewend dat medewerkers met een licht buitenlands accent praten. Dat geldt ook voor dialecten. Recruiter Renee Krikke merkt op dat in de snelle sales-wereld een droge nuchtere Fries wellicht niet goed zal passen. “Hij komt dan minder daadkrachtig over wordt er dan gedacht. Zeker in commerciële functies zijn communicatie en presentatie gewoon verschrikkelijk belangrijk.”

Niks mis met zachte g
Toch is er volgens haar niets mis met een al te heftige zachte g. En voor klanten die in een afgebakende regio werken, kan een dialectspreker juist weer een aanvulling zijn.

Wat vind jij? Word je anders beoordeeld als je met een accent of een dialect spreekt?
 

Bron: Intermediair
Foto: Stock.xchng