Cursussen om dialect te leren, worden op steeds meer plaatsen gegeven. Volgens onderzoeker Hans Bennis van het Meertens Instituut was dialect vroeger de taal van boeren en vissers. Nu loopt de elite juist weg met de taal van de streek. Dat meldt hij in dagblad Trouw.

Voor de tiende keer wordt op vrijdag 25 februari 2011 het Groowt Újes Diktee gehouden. Mensen die zich daar op willen voorbereiden kunnen de cursus ‘Újes leren’ volgen bij de Volksuniversiteit in Uden. Ook in Tilburg zijn de cursussen Tilburgs populair, onlangs werd nog bekend dat ze ook dit jaar opnieuw gegeven worden. Maar ook in Drenthe en Groningen neemt het aantal geïnteresseerden voor een cursus in het eigen dialect toe.

'Nie de godganse dag Tilburgs ouwehoeren'
In het artikel in het dagblad Trouw laten verschillende mensen zich uit over de talloze cursussen en dialectgebruik. Gerard Steijns van de Stichting Tilburgse Taol is stellig over het gebruik van zijn dialect: „Ge moet natuurlijk nie de godganse dag Tilburgs ouwehoeren. Gebruik het wanneer het past”, zei hij tegen twaalf cursisten. In de educatieruimte van het Regionaal Archief Tilburg zaten zij klaar voor de eerste les Tilburgs dialect.

'Dialect kun je niet aanleren'
De cursisten zijn op twee na allemaal geboren en getogen in Tilburg. De andere twee wonen al tientallen jaren in de stad. Redenen om zo’n cursus te volgen zijn veelzijdig: interesse in taal, nostalgie en het winnen van het ’Grôot Dikteej’. Volgens Steijns is de cursus niet bedoeld voor mensen die Tilburgs willen aanleren. „Sommigen gaan met het dialect stoeien om erbij te horen. Maar dat vind ik potlelijk Je kunt het namelijk niet aanleren. Je moet het van huis uit kennen.”

Revival van de dialecten
Hans Bennis, directeur van het Meertens Instituut in Amsterdam, dat onderzoek doet naar de Nederlandse taal en cultuur, ziet de cursussen dialect als een trend: „Er is een soort revival van de dialecten bezig. De rol is nog steeds hetzelfde: het markeren van groepen. Dat sommige hun dialect nu zo belangrijk vinden, hangt samen met een opkomend regionalisme en nationalisme. Door de globalisering is de term Nederlander niet meer zo afgebakend. Je bent ook Europeaan en wereldburger. Daarom gaan mensen zich op een kleinere schaal richten.”

Dialect voor de elite
Er is volgens Bennis nog een verandering gaande: „Vroeger was het dialect iets voor de boeren en vissers. Het werd gezien als dom. Ouders wilden hun kinderen daarom absoluut Nederlands leren. Tegenwoordig is het juist vooral de elite die dialect spreekt. De dominee in het dorp of de lokale krant; ze gebruiken het dialect bewust. De status is daarmee veranderd. Tegenwoordig is het oude iets goeds.

Drie talen spreken
Door dialect te spreken geef je een extra historische dimensie aan je bestaan.”
Dat door middel van cursussen wordt gepoogd het dialect weer een nieuwe impuls te geven, vindt Bennis onnatuurlijk. “In taal vinden natuurlijke verschuivingen plaats. Er ontstaan steeds nieuwe variaties. Zoals nu bijvoorbeeld het allochtoons dialect ontstaat.” Dat neemt niet weg dat Bennis de wederopstanding van dialect iets moois vindt. “Laat mensen drie talen spreken. Dialect voor in de kroeg, Nederlands voor buiten het dorp en Engels voor op reis.”

Wat denk jij? Valt dialect aan te leren of niet?
 

Bron: Dagblad Trouw