Limburgers, de nieuwe Belgen

Als het water stijgt in Limburg, nemen de grappen over Limburgers toe. Zowel op zogeheten shockblogs als op de fora van serieuze media is het 'Limburgbashing' de laatste dagen een soort nationaal tijdverdrijf geworden. Zo schrijft Dagblad De Limburger.
De hoofdstad van Bangladesh?

Maastricht!

Of u, de lezer, hier om kunt of moet lachen, hangt samen met een aantal factoren waarvan de vraag of u Limburger bent en daar gevoelens van trots aan ontleent er slechts één is. Er zijn mensen die vinden dat humor die ten koste gaat van mensen die al in een slachtofferrol zitten (bekend als Schadenfreude) per definitie niet leuk is. Als u tot die categorie behoort, dan zult u niet erg veel te lachen hebben omdat de zogenaamde 'harde grappen' waarin cabaretiers tegenwoordig grossieren of het bashen of flamen op internetfora per definitie ten koste gaat van iets of iemand. Zelfspot, typisch onderdeel van de Britse humor, is in Nederland nooit erg gewaardeerd.

'Sarcastisch rellen' wordt het ook wel genoemd en hoe meer heilige huisjes omver worden geschopt hoe harder het spel wordt gespeeld. Wie de overgave bekijkt waarmee sinds enige dagen het stijgende water in Limburg wordt becommentarieerd en ook de toon beluistert waarmee naar 'de ontstoken appendix van Nederland' wordt gekeken, kan zich niet aan de indruk onttrekken dat 'Limbo's' een geliefd doelwit zijn geworden.

Geert Wilders, Dion Graus, het stemgedrag van Limburg, het accent van Maxime Verhagen of Camiel Eurlings, een Limburgs typetje in een reclamespot. Het zijn allemaal kapstokken gebleken om grappen en oneliners te debiteren. Aldus een schets van 'Krimpen aan de Maas', genoteerd met de redactionele pen van geenstijl.nl. Toen Limburg begin jaren negentig van de vorige eeuw twee keer achter elkaar last van natte voeten had en ook nog een aardbeving te verduren kreeg, zei Youp van 't Hek dat Limburgers een 'gekneusd volkje' zijn: beven ze niet, dan lopen ze wel onder.

Volgens dr. Theo Meder, onderzoeker etnologie van het Meertens Instituut (onderdeel van de Koninklijke Nederlandse Academie vanWetenschappen) zijn de Limburgers 'de nieuwe Belgen'. De neiging om via grappen bepaalde groepen als dom of minderwaardig af te schilderen is overigens van alle tijden. Meder: Ooit waren Duitsers die in Nederland op het land kwamen werken als seizoensarbeiders het geliefde doelwit."

De Hannekemaaiers, zoals de vooral uit Westfalen afkomstige turfstekers, kleigravers en grasmaaiers werden genoemd, werden niet alleen genadeloos uitgebuit door Nederlanders maar ook op straat uitgelachen door kinderen en ze speelden in 'kluchtige verhaaltjes' die ouderen elkaar vertelden de rol van domme onnozelaar.

Na de Tweede Wereldoorlog werden 'de Belgen' volgens Meder het geliefde object van spot, maar hun rol is de laatste jaren overgenomen door Limburgers en, in iets mindere mate, Brabanders. Zeker, er worden ook grappen gemaakt ten koste van bijvoorbeeld Friezen, maar dat gebeurt op minder grote schaal.

Friezen worden vooral bespot door Groningers die hen zien als de onderliggende partij. Limburgers zijn een favoriet object van spot voor het hele land. Dat heeft voor een deel te maken met het feit dat Limburg wat laat bij het Koninkrijk aansloot, maar vooral met het taalgebruik en het accent. Ieder mens heeft de neiging om zijn eigen taal en taalgebruik te zien als de norm. Alles wat daar van afwijkt wordt als vreemd gezien. Limburgers hebben bijvoorbeeld de neiging om tegen het einde van een zin qua toonhoogte naar boven te gaan. Randstedelingen doen precies het tegenovergestelde. Als je het Randstedelijke accent als norm beschouwt, klinken Limburgers heel anders en dat wordt door sommigen vertaald als boers of als een teken van dommigheid. Dat is nergens op gebaseerd, maar het gebeurt wel. Er zijn overigens geen typische slachtoffers of daders. Limburgers onderling nemen elkaar ook te grazen op basis van dialecten die in andere steden of streken worden gesproken in dezelfde provincie."

En goede smaak dan? Hoe leuk is het om grappen te maken over mensen die (weer) worden geconfronteerd met mogelijke overstromingen? Meder: Rampen zijn altijd onderwerp van grappen. Hoe erger de ramp, hoe grover de grappen. De affaire- Dutroux, de aanslagen op het WTC in 2001. Geen onderwerp is te erg. Het klinkt misschien raar, maar vaak gaat het hierbij om een soort rouwverwerking. Grappen maken over mensen die leed meemaken werkt kennelijk therapeutisch."

Onderzoeker Meder wordt in zijn verklaring bijgevallen door Sibe Doosje, gezondheidspsycholoog bij de Universiteit Utrecht en medeoprichter van de Humor Academie. Dit soort humor is bedoeld om afstand te creëren en een misplaatst superioriteitsgevoel te kweken. De grappen zelf zijn een bewijs van de stelling dat de grappenmaker geen enkele moeite doet om zich te verdiepen in de andere cultuur. Hij of zij is alleen maar gebaat bij stereotypen. Het is de goedkoopste en meest cynische vorm van humor." Doosje benadrukt ook dat dit soort grappen altijd zal blijven bestaan. Misschien dat de slachtofferrol ooit door anderen zal worden overgenomen, maar bashen zal blijven.

Doosje, zelf Fries, schiet in de lach als de verslaggever hem vertelt dat een van de meest populaire grappen is dat Limburg inmiddels zo doorweekt van het water is dat het van de rest van Nederland kan worden afgescheurd en 'terug kan worden gegeven' aan België en Duitsland. Ik hoop niet dat u zich beledigd voelt", zegt hij. Hij is niet verrast door het antwoord. Aan Limburg is een hele aflevering van History Channel gewijd: Cities of the Underworld.

Limburg? Dat is een provincie waar de bakfietsen nog gevuld zijn met melkflessen en kolen in plaats van assertieve kinderen met ribfluwelen jasjes. In Limburg zwijgt men als men iets niet weet, in plaats van dan maar extra hard het foute antwoord te schreeuwen. En nu stroomt het gebied leeg. Straks gaat de laatste inwoner dood en dan zit je er mee. Teruggeven aan de natuur? Wellness dingetje bouwen? Doneren aan België of Duitsland? Moeilijk moeilijk. U bent Limburger? Al eens overwogen om te verhuizen naar de Westerse wereld?

Bron: Meertens-Instituut / Dagblad de Limburger